Hà Nội xử lý hơn 6.100 vụ buôn lậu hàng giả trong 8 tháng: doanh nghiệp cần chuẩn bị gì

Con số về buôn lậu hàng giả Hà Nội trong 8 tháng đầu năm 2026 vừa được công bố, và điều đáng chú ý với doanh nghiệp không nằm ở tổng số vụ, mà ở danh sách nhóm hàng sẽ bị kiểm tra trọng điểm những tháng cuối năm.

Kết quả 8 tháng

Theo thông tin của Ban chỉ đạo 389 thành phố Hà Nội ngày 07/9/2026, được báo Hànộimới đăng tải, lực lượng chức năng thành phố đã kiểm tra 6.333 vụ, phát hiện và xử lý 6.139 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Số tiền thu nộp ngân sách nhà nước hơn 1.780 tỷ đồng.

Tỷ lệ giữa hai con số đáng lưu ý: trong 6.333 vụ được kiểm tra thì 6.139 vụ bị xử lý. Nghĩa là phần lớn các cuộc kiểm tra đều phát hiện vi phạm — kiểm tra hiện nay không còn mang tính rà soát ngẫu nhiên.

Phương thức buôn lậu hàng giả đã thay đổi

Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Trịnh Quang Đức cho biết phương thức hoạt động của các đối tượng vi phạm đang chuyển dịch. Ngoài kênh truyền thống, nhiều đối tượng dùng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến để tiêu thụ hàng vi phạm.

Điểm khiến việc xử lý khó hơn: giao dịch, thanh toán và vận chuyển đi qua nhiều khâu trung gian, làm quá trình phát hiện và thu thập chứng cứ của lực lượng chức năng gặp trở ngại.

Đây cũng chính là lý do dữ liệu truy xuất trở nên có giá trị với doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc. Khi chuỗi phân phối có nhiều khâu trung gian, doanh nghiệp không có dữ liệu theo lô sẽ khó chứng minh hàng của mình đi đúng kênh — và cũng khó tách mình khỏi hàng giả mang cùng nhãn hiệu.

Đợt kiểm tra dịp Trung thu

Tháng 8 trùng dịp trước Tết Trung thu, nhu cầu bánh kẹo, nước giải khát và nhiều mặt hàng thực phẩm tăng cao. Đây là thời điểm tiềm ẩn nguy cơ hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng vi phạm quy định về nhãn hàng hóa và an toàn thực phẩm.

Qua kiểm tra, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đã phát hiện và thu giữ trên 2.100 bánh Trung thu do nước ngoài sản xuất, không có hóa đơn chứng từ.

Chi tiết cuối đáng chú ý: vi phạm ở đây là không có hóa đơn chứng từ. Không phải hàng giả nhãn hiệu, không phải hàng kém chất lượng — mà là không chứng minh được nguồn gốc. Phân biệt bốn nhóm hành vi này quan trọng khi doanh nghiệp đánh giá rủi ro của chính mình.

Trọng tâm kiểm tra những tháng cuối năm

Lực lượng chức năng thành phố sẽ tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương, UBND thành phố Hà Nội và Sở Công Thương. Bốn nhóm được nêu là trọng tâm:

• Mặt hàng thiết yếu và hàng hóa có nguy cơ vi phạm cao.
• Hàng nhập lậu và hàng giả.
• Hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.
• Hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Hoạt động giám sát thương mại điện tử cũng được đẩy mạnh, nhằm phát hiện các trường hợp lợi dụng môi trường mạng để kinh doanh hàng vi phạm. Lĩnh vực an toàn thực phẩm, xăng dầu và các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người tiêu dùng nằm trong nhóm kiểm tra trọng điểm.

Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Kiều Oanh cho biết lực lượng chức năng sẽ chủ động dự báo và nắm tình hình theo lĩnh vực, địa bàn quản lý, tập trung vào các địa bàn trọng điểm, điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa lớn và các điểm giao nhận chuyển phát. Nhóm mỹ phẩm, dược phẩm và thực phẩm chức năng được nêu cụ thể.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì

Hai trong bốn nhóm trọng tâm — hàng không rõ nguồn gốc và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ — là hai nhóm mà doanh nghiệp chứng minh được bằng hồ sơ. Ba việc nên rà lại ngay:

1. Hóa đơn, chứng từ đầu vào theo từng lô. Vụ 2.100 bánh Trung thu bị thu giữ vì thiếu chứng từ cho thấy đây là nhóm vi phạm dễ mắc nhất, kể cả với hàng thật.
2. Hồ sơ nguồn gốc gắn với lô hàng đang lưu thông. Không phải một bộ giấy tờ chung cho cả năm, mà là hồ sơ tra được theo từng lô cụ thể trên kệ.
3. Văn bằng bảo hộ nhãn hiệu. Với nhóm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp không có văn bằng thì không có căn cứ yêu cầu xử lý khi bị làm giả.

Danh sách hồ sơ cần lưu được trình bày ở bài doanh nghiệp phải lưu những hồ sơ nào để chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Cách xác định nghĩa vụ truy xuất theo ngành hàng nằm ở bài truy xuất nguồn gốc có bắt buộc không.

Với đơn vị cung cấp thực phẩm cho trường học

Nhóm này chịu hai lớp yêu cầu cùng lúc trong tháng 9: đợt kiểm tra thị trường nêu trên, và yêu cầu riêng về nguồn gốc thực phẩm bữa ăn bán trú. Bộ hồ sơ cần chuẩn bị được liệt kê ở bài thực phẩm vào trường học phải truy xuất được nguồn gốc.

Câu hỏi thường gặp

Hàng không rõ nguồn gốc khác hàng giả thế nào?

Hàng giả là sản phẩm giả mạo về chất lượng, công dụng hoặc nhãn hiệu. Hàng không rõ nguồn gốc là hàng không chứng minh được xuất xứ bằng hóa đơn, chứng từ — kể cả khi bản thân sản phẩm là thật. Hai hành vi có căn cứ xử lý khác nhau.

Doanh nghiệp bị kiểm tra thì xuất trình gì?

Thông thường gồm giấy tờ pháp nhân, giấy tờ về điều kiện kinh doanh của ngành hàng, hóa đơn chứng từ đầu vào và hồ sơ nguồn gốc của lô hàng đang lưu thông. Yêu cầu cụ thể phụ thuộc nhóm hàng và nội dung kiểm tra.

Bán hàng qua sàn thương mại điện tử có bị kiểm tra không?

Có. Thông tin nêu rõ hoạt động giám sát thương mại điện tử được đẩy mạnh nhằm phát hiện các trường hợp lợi dụng môi trường mạng để kinh doanh hàng vi phạm.

Có dữ liệu truy xuất thì được miễn kiểm tra không?

Không. Dữ liệu truy xuất không thay thế nghĩa vụ nào và không miễn trừ việc kiểm tra. Nó giúp doanh nghiệp xuất trình được thông tin nhanh hơn khi được yêu cầu.

Việc nên làm trong tháng này

Chọn ngẫu nhiên một lô hàng đang lưu thông và thử tập hợp đủ ba thứ trong vòng một giờ: chứng từ mua vào, hồ sơ nguồn gốc, và danh sách nơi đã giao. Nếu làm được, doanh nghiệp đã sẵn sàng. Nếu phải gọi điện hỏi nhiều nơi, đó là khoảng trống cần lấp trước khi có đoàn kiểm tra.