Khởi tố vụ gạo giả nhãn hiệu ST25: bài học kiểm soát bao bì cho doanh nghiệp thực phẩm

Vụ gạo giả nhãn hiệu ST25 vừa bị khởi tố tại An Giang có một đặc điểm khiến nó đáng đọc kỹ với mọi doanh nghiệp thực phẩm có thương hiệu: theo cơ quan điều tra, phần bị làm giả không phải bản thân hạt gạo, mà là bao bì.

Diễn biến theo cơ quan điều tra

Ngày 13/9/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang khởi tố vụ án hình sự để điều tra hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, liên quan đến việc đóng gói và kinh doanh gạo giả mạo nhãn hiệu ST25.

Trước đó, ngày 21/7/2026, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang phối hợp Công an xã Bình Sơn kiểm tra Hộ kinh doanh Chí Cường tại xã Bình Sơn, tỉnh An Giang. Lực lượng chức năng phát hiện và tạm giữ 7.705 kg gạo mang nhãn hiệu "Gạo ST25" nhưng không có nguồn gốc, xuất xứ và không ghi hạn sử dụng.

Theo kết quả xác minh ban đầu, cơ sở này thu mua gạo từ các hộ dân tại khu vực Bình Sơn, Hòn Đất và Kiên Lương, sau đó đóng gói vào bao bì tự đặt in mang hình ảnh và nhãn hiệu gạo ST25 thuộc quyền sở hữu hợp pháp của Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí.

Vụ việc đang ở giai đoạn khởi tố vụ án để điều tra. Chưa có khởi tố bị can và chưa có bản án, nên chưa có kết luận về hành vi của cá nhân nào.

Vụ gạo giả nhãn hiệu ST25 khác các vụ vi phạm nhãn hiệu thông thường ở đâu

Điểm chuyển ở đây là tội danh bị điều tra. Sử dụng nhãn hiệu của người khác thường được xử lý theo hướng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Vụ này được khởi tố theo hướng sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm — nhóm hành vi bị xử lý nghiêm hơn vì liên quan tới nhóm hàng ảnh hưởng trực tiếp tới người tiêu dùng.

Với doanh nghiệp, hệ quả thực tế là: bao bì mang nhãn hiệu của mình rơi ra ngoài tầm kiểm soát có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với một vụ xâm phạm nhãn hiệu đơn thuần.

Bao bì rỗng là mắt xích ít được kiểm soát nhất

Phần lớn doanh nghiệp đầu tư vào tem chống giả dán trên thành phẩm, nhưng không kiểm soát bao bì ở trạng thái rỗng. Trong khi đó, bao bì rỗng mới là thứ biến gạo thường thành "gạo ST25" trên thị trường.

Rủi ro không chỉ đến từ bên ngoài. Ba nguồn bao bì có thể rơi ra ngoài tầm kiểm soát:

• Bao bì in thừa tại nhà in. Đơn đặt 100.000 bao, nhà in chạy dư để bù hao hụt, phần dư không được tiêu hủy có kiểm soát.
• Bao bì hỏng trong quá trình đóng gói bị bỏ vào thùng rác thay vì thu gom và ghi nhận hủy.
• Bao bì tồn sau khi đổi mẫu hoặc ngừng dòng sản phẩm, để trong kho nhiều năm không ai đếm.

Riêng trường hợp bên thứ ba tự đặt in bao bì như vụ việc nêu trên thì doanh nghiệp không chặn được ở khâu sản xuất — nhưng vẫn phát hiện được nếu có cơ chế xác thực ở khâu phân phối.

Năm việc doanh nghiệp có thương hiệu nên làm

1. Quản lý bao bì như quản lý tem

Ghi nhận theo số lượng: đặt in bao nhiêu, nhận về bao nhiêu, dùng bao nhiêu, hỏng bao nhiêu, còn tồn bao nhiêu. Chênh lệch giữa các con số này là thứ cần giải thích, không phải thứ bỏ qua.

Cách tổ chức tương tự như với tem, trình bày ở bài quản lý vòng đời tem từ đặt in, bàn giao, kích hoạt đến hủy.

2. Ràng buộc nhà in bằng hợp đồng

Hợp đồng in bao bì nên có ba điều khoản: không được in vượt số lượng đặt, phần in hỏng và in thừa phải tiêu hủy có biên bản, và không cung cấp file thiết kế cho bên thứ ba khi chưa có văn bản đồng ý.

3. Hủy có kiểm soát

Bao bì hỏng và bao bì tồn sau khi đổi mẫu cần được thu gom, đếm và tiêu hủy có ghi nhận — không để trôi nổi. Việc này mất ít thời gian nhưng đóng một lối ra quan trọng.

4. Nối bao bì với lô thành phẩm

Với sản phẩm giá trị cao, có thể đi xa hơn: đánh số theo dải cho bao bì, ghi nhận dải nào xuất kho cho lô sản xuất nào. Khi đó mỗi bao thành phẩm truy được về đúng dải bao bì, và bao bì nằm ngoài dải đã ghi nhận là dấu hiệu rõ ràng.

5. Đưa bằng chứng chất lượng vào cùng chuỗi dữ liệu

Mô hình dữ liệu đầy đủ nối lô thành phẩm với nguồn nguyên liệu, kết quả kiểm nghiệm, trạng thái cho phép xuất và nơi phân phối. Khi phát hiện vấn đề, doanh nghiệp khoanh được đúng lô thay vì phải rút toàn bộ dòng sản phẩm.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa doanh nghiệp có dữ liệu theo lô và doanh nghiệp không có, trong mọi tình huống thu hồi.

Khi phát hiện hàng giả mang nhãn hiệu của mình

Ba việc đầu tiên, theo thứ tự:

1. Giữ bằng chứng trước khi liên hệ ai. Mua mẫu có hóa đơn, chụp lại gian hàng hoặc điểm bán kèm thời gian, giữ nguyên bao bì.
2. Đối chiếu với dữ liệu của chính mình. Bao bì đó thuộc mẫu nào, dải nào, lô nào — nếu có dữ liệu thì đây là bước khoanh vùng nhanh nhất.
3. Chuẩn bị hồ sơ trước khi phản ánh. Quy trình dựng hồ sơ nằm ở bài dựng hồ sơ bằng chứng hàng giả.

Lưu ý về phát ngôn: khi vụ việc đang ở giai đoạn điều tra, doanh nghiệp nên mô tả sự việc theo thông tin của cơ quan chức năng và tránh kết luận thay cơ quan tiến hành tố tụng.

Câu hỏi thường gặp

Khởi tố vụ án khác khởi tố bị can thế nào?

Khởi tố vụ án là quyết định bắt đầu điều tra một sự việc có dấu hiệu tội phạm. Khởi tố bị can là bước xác định cá nhân cụ thể bị điều tra. Vụ việc này đang ở bước thứ nhất theo thông tin đã công bố.

Hàng thật đóng trong bao bì giả có phải hàng giả không?

Theo hướng điều tra được nêu, hành vi bị xem xét là sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm. Việc xác định cụ thể thuộc thẩm quyền cơ quan tiến hành tố tụng.

Doanh nghiệp bị làm giả nhãn hiệu như vụ gạo giả nhãn hiệu ST25 cần làm gì đầu tiên?

Giữ bằng chứng và kiểm tra văn bằng bảo hộ nhãn hiệu còn hiệu lực hay không. Không có văn bằng thì không có căn cứ yêu cầu xử lý xâm phạm quyền.

Tem chống giả có ngăn được trường hợp này không?

Tem dán trên thành phẩm không ngăn được việc bên khác tự in bao bì. Nhưng nếu thị trường quen với việc sản phẩm chính hãng luôn có tem và mã tra cứu được, thì sản phẩm không có tem trở thành dấu hiệu dễ nhận ra ở khâu phân phối và bán lẻ.

Việc nên làm trong tháng này

Với doanh nghiệp có thương hiệu riêng, kiểm ba con số: số bao bì đã đặt in trong năm, số đã dùng, và số còn tồn. Nếu ba con số không khớp hoặc không ai nắm được, đó là khoảng trống cần lấp trước khi nghĩ tới lớp bảo vệ nào khác.