Nhận biết tem mạo danh cơ quan nhà nước: sáu dấu hiệu

Một con tem mạo danh cơ quan nhà nước hiếm khi bị phát hiện ở khâu nhìn con tem. Nó bị phát hiện sớm hơn nhiều, ở khâu đọc lời chào bán — vì lời chào thường chứa những dấu hiệu mà một đơn vị cung cấp nghiêm túc không bao giờ dùng.

Bài này dành cho người phụ trách mua hàng và pháp chế của doanh nghiệp, ở thời điểm đang chọn nhà cung cấp tem.

Vì sao tem mạo danh cơ quan nhà nước vẫn tồn tại

Tên cơ quan nhà nước tạo cảm giác an toàn, và cảm giác đó bán được hàng. Báo chí đã phản ánh tình trạng lợi dụng uy tín của cơ quan chức năng trong quảng cáo dịch vụ in tem, kèm khuyến cáo doanh nghiệp cảnh giác với lời chào gắn mác cơ quan nhà nước.

Điều đáng nói: doanh nghiệp mua nhầm không chỉ mất tiền. Họ dán lên sản phẩm của mình một thứ không có giá trị như đã tin, và khi có tranh chấp thì con tem đó không giúp được gì.

Sáu dấu hiệu trong lời chào bán

1. Nêu tên cơ quan nhưng không nêu số hiệu văn bản

Đây là dấu hiệu rõ nhất. Một quan hệ có thật luôn có văn bản, và văn bản luôn có số hiệu, ngày ban hành, cơ quan ban hành. Lời chào nói "được cơ quan chức năng cho phép" mà không kèm ba thông tin đó là lời chào chưa kiểm được.

2. Số hiệu văn bản khác nhau giữa các trang của cùng một đơn vị

Khi tra cứu, nếu cùng một nội dung mà mỗi trang dẫn một số hiệu khác nhau, khả năng cao là số hiệu được thêm vào cho có sức nặng chứ không phải căn cứ thật. Nên tra chéo ít nhất hai nguồn.

3. Dùng tên viết tắt hoặc viết lệch tên cơ quan

Cách viết tắt tên cơ quan thành chữ cái đầu, hoặc viết lệch chính tả tên cơ quan, là thủ đoạn tạo liên tưởng mà vẫn giữ khoảng cách khi bị hỏi. Tên cơ quan nhà nước có cách viết chính thức, và một đơn vị làm ăn nghiêm túc viết đúng.

4. Mô tả con tem như bằng chứng pháp lý

Các cụm cần cảnh giác: căn cứ pháp lý để cơ quan chức năng xử lý, miễn nghĩa vụ chứng minh, có giá trị pháp lý cao nhất, được Nhà nước bảo chứng.

Không con tem nào tự nó là chứng cứ đủ để xử lý một vụ việc. Tem là một trong các tài liệu doanh nghiệp có thể xuất trình khi bị kiểm tra. Việc kết luận hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền cơ quan có thẩm quyền và tòa án.

5. Cam kết tuyệt đối về kỹ thuật

Không thể làm giả, bảo mật tuyệt đối, công nghệ độc quyền không ai sao chép được. Không mệnh đề kỹ thuật nào chứng minh được điều này. Cách nói đúng là mô tả tem khó sao chép hàng loạt mà không bị phát hiện qua dữ liệu quét.

6. Dùng quốc huy, biểu trưng cơ quan hoặc hình ảnh cán bộ trong quảng cáo

Việc sử dụng biểu tượng nhà nước theo cách khiến người đọc hiểu là bảo trợ hay chứng nhận là dấu hiệu nghiêm trọng, và bản thân nó đã là vấn đề.

Bốn tài liệu cần yêu cầu trước khi ký

Nếu lời chào có gắn tên cơ quan nhà nước, doanh nghiệp có quyền yêu cầu bốn tài liệu sau. Đây là yêu cầu bình thường trong giao dịch, không phải nghi ngờ:

1. Văn bản làm căn cứ — bản gốc hoặc bản sao có giá trị, kèm số hiệu, ngày ban hành, cơ quan ban hành.
2. Xác định rõ vai trò — cơ quan đó ban hành, đặt in, sản xuất, phát hành, thẩm định hồ sơ, hay hợp tác công nghệ? Sáu vai trò này khác nhau hoàn toàn, và lời chào thường gộp chúng làm một.
3. Phạm vi và thời hạn — áp cho nhóm sản phẩm nào, còn hiệu lực đến khi nào.
4. Chuỗi ủy quyền nếu đi qua trung gian — ai ủy quyền cho ai, đến đâu thì dừng.

Điểm quan trọng nhất nằm ở tài liệu thứ tư. Một hợp đồng đặt in hay một thỏa thuận hợp tác không phải sự phê duyệt của toàn bộ cơ quan. Nâng phạm vi của một tài liệu hẹp thành sự bảo chứng rộng là cách nói sai thường gặp nhất trong nhóm này.

Kiểm tra con tem thực tế

Sau khi kiểm tra hồ sơ, kiểm tra chính con tem. Ba câu hỏi:

• Tem chặn được gì? Yêu cầu mô tả bằng tính năng: chống bóc chuyển, chống tái sử dụng, cần thiết bị để kiểm. Không nhận mô tả bằng tính từ.
• Ai kiểm được lớp nào? Người mua kiểm bằng mắt hoặc điện thoại; nhà phân phối kiểm bằng đèn UV; lực lượng chức năng kiểm bằng giám định. Một lớp là không đủ.
• Tem có gắn với dữ liệu tra cứu được không? Tem không gắn dữ liệu thì khi bị làm giả, không có cách nào phát hiện qua hệ thống.

Các cách một con tem bị tấn công được liệt kê ở bài 7 cách tem chống giả có thể bị sao chép, bóc chuyển hoặc tái sử dụng.

Nếu đã mua nhầm

Ba việc theo thứ tự:

1. Giữ toàn bộ chứng từ giao dịch — hợp đồng, hóa đơn, biên lai, tin nhắn trao đổi, mẫu tem đã nhận. Không vứt bao bì, không bóc tem trên mẫu lưu.
2. Dừng dán tem lên sản phẩm mới cho tới khi làm rõ. Sản phẩm đã ra thị trường thì ghi nhận số lượng và lô để theo dõi.
3. Phản ánh tới cơ quan quản lý thị trường địa phương kèm hồ sơ. Nếu lời chào có dùng tên cơ quan nhà nước, nêu rõ chi tiết đó trong phản ánh.

Quy trình dựng hồ sơ đầy đủ nằm ở bài dựng hồ sơ bằng chứng hàng giả.

Câu hỏi thường gặp

Đơn vị cung cấp từ chối đưa văn bản thì sao?

Từ chối cung cấp văn bản làm căn cứ cho chính lời chào của mình là tín hiệu đủ rõ để cân nhắc dừng giao dịch. Đây là tài liệu họ phải có nếu mệnh đề đó đúng.

Tem không có tên cơ quan nhà nước thì kém hơn phải không?

Không. Mức bảo vệ của một con tem đến từ công nghệ chống sao chép, chống bóc chuyển, chống tái sử dụng và dữ liệu tra cứu đi kèm — không đến từ tên in trên tem.

Làm sao biết một văn bản còn hiệu lực?

Tra trên cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật hoặc cổng thông tin của cơ quan ban hành. Với văn bản từ trước năm 2018, cần lưu ý cơ cấu tổ chức của nhiều cơ quan đã thay đổi.

Doanh nghiệp nhỏ có cần kiểm tra kỹ như vậy không?

Có, và thậm chí cần hơn — vì doanh nghiệp nhỏ ít khả năng chịu thiệt hại khi phải thu hồi hoặc thay toàn bộ tem đã dán.

Việc nên làm ngay

Nếu doanh nghiệp đang dùng tem có gắn tên cơ quan nhà nước, hãy tìm lại hợp đồng và kiểm tra bốn tài liệu ở trên. Việc này mất một buổi, và nó cho biết con tem đang dán trên sản phẩm của bạn có đúng như lời chào ban đầu hay không.