Chống giả hay truy xuất: doanh nghiệp nên làm cái nào trước
Khi ngân sách chỉ đủ cho một việc, doanh nghiệp phải chọn giữa bảo vệ sản phẩm khỏi hàng giả và chứng minh nguồn gốc sản phẩm. Hai việc giải hai bài toán khác nhau, và câu trả lời phụ thuộc vào việc sản phẩm của anh chị đang bị làm giả hay đang bị hỏi về nguồn gốc.
Câu hỏi chống giả hay truy xuất thường xuất hiện khi ngân sách chỉ đủ cho một việc trong năm nay. Hai việc hay bị gộp làm một vì cùng dùng mã in trên bao bì, nhưng chúng trả lời hai câu hỏi khác nhau.
- Chống giả trả lời: con tem trên sản phẩm này có phải do chúng tôi phát hành không?
- Truy xuất trả lời: sản phẩm này làm từ gì, qua những khâu nào, và đã đi tới đâu?
Phân biệt hai loại mã phục vụ hai câu hỏi này nằm ở bài QR chống giả và QR truy xuất nguồn gốc.
Ba câu hỏi để chọn chống giả hay truy xuất trước
1. Có nghĩa vụ pháp lý nào đang áp không?
Nếu sản phẩm thuộc diện bắt buộc truy xuất nguồn gốc, câu hỏi đã có câu trả lời. Truy xuất là việc phải làm, còn chống giả là việc nên làm. Làm chống giả trước trong khi chưa đáp ứng nghĩa vụ truy xuất là đảo thứ tự ưu tiên.
Cách xác định sản phẩm có thuộc diện bắt buộc hay không nằm ở bài truy xuất nguồn gốc có bắt buộc không.
2. Sản phẩm đang bị làm giả thật, hay chỉ lo sẽ bị?
Nếu đã có bằng chứng — khách hàng phản ánh, đội thị trường phát hiện, doanh số giảm bất thường ở một vùng — thì chống giả là việc gấp, vì thiệt hại đang diễn ra mỗi ngày.
Nếu chỉ là lo ngại, thì chưa có căn cứ để ưu tiên chống giả hơn truy xuất.
3. Đối tác đang hỏi gì?
Nhà phân phối lớn, chuỗi bán lẻ, khách hàng xuất khẩu hay nhà trường thường hỏi về nguồn gốc và hồ sơ lô, ít khi hỏi về tem chống giả. Nếu đối tác đang yêu cầu hồ sơ nguồn gốc làm điều kiện ký hợp đồng, truy xuất trực tiếp tạo ra doanh thu.
Bảng quyết định nhanh
- Có nghĩa vụ pháp lý → truy xuất trước.
- Không có nghĩa vụ, đang bị làm giả thật → chống giả trước.
- Không có nghĩa vụ, đối tác đang yêu cầu hồ sơ nguồn gốc → truy xuất trước.
- Không có nghĩa vụ, không bị làm giả, không bị đối tác hỏi → chưa cần làm gì lớn. Chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm và ghi nhận theo lô trước, vì đó là nền cho cả hai việc.
Trường hợp cuối là trường hợp hay bị bỏ qua: đôi khi câu trả lời đúng là chưa đầu tư vào hệ thống nào cả, mà chuẩn bị nền dữ liệu trước.
Làm sao để bước thứ hai không phải làm lại
Dù chọn làm việc nào trước, ba quyết định nên tính cho cả hai ngay từ đầu:
- Mã định danh dùng chung được cho cả hai. Nếu mã ban đầu chỉ phục vụ chống giả mà không gắn với lô sản xuất, khi làm truy xuất sẽ phải in lại mã.
- Dữ liệu ghi theo lô ngay từ đầu. Kể cả khi chỉ làm chống giả, việc kích hoạt tem theo lô tạo ra dữ liệu mà hệ thống truy xuất sau này dùng lại được.
- Vị trí mã trên bao bì đủ cho một mã. Hai mã riêng cho hai mục đích làm rối người mua và tốn diện tích bao bì.
Cách ghép hai lớp này thành một hệ thống nằm ở bài một hệ thống QR chống giả hoàn chỉnh gồm những lớp nào.
Điều hai việc không làm được
Nên nói rõ giới hạn để kỳ vọng đúng:
- Chống giả không chứng minh chất lượng. Tem thật chỉ cho biết bao bì do doanh nghiệp phát hành, không cho biết sản phẩm bên trong đạt chuẩn.
- Truy xuất không ngăn làm giả. Có hồ sơ nguồn gốc đầy đủ không ngăn được bên khác in bao bì giả mạo nhãn hiệu của mình.
Hai giới hạn này là lý do về lâu dài phần lớn doanh nghiệp cần cả hai. Câu hỏi của bài này chỉ là thứ tự.
Công khai vai trò của chúng tôi
VeriTraceVN thuộc Công ty Cổ phần Giải pháp Chống giả An Hà, doanh nghiệp cung cấp cả hai nhóm giải pháp được so sánh ở đây. Vì vậy chúng tôi không có lợi ích trong việc anh chị chọn cái nào trước — nhưng có lợi ích khi anh chị chọn làm. Bảng quyết định ở trên có một trường hợp khuyên chưa cần đầu tư, và chúng tôi giữ nguyên trường hợp đó.
Câu hỏi thường gặp
Làm cả hai cùng lúc có tốn hơn nhiều không?
Thường không gấp đôi, vì hai việc dùng chung mã, chung dữ liệu lô và chung khâu in. Phần tốn thêm chủ yếu là lớp bảo mật vật lý của tem.
Sản phẩm giá thấp có cần chống giả không?
Ít khi đáng, trừ khi sản phẩm ảnh hưởng tới sức khỏe người dùng. Hàng giả thường nhắm vào sản phẩm có biên lợi nhuận đủ lớn.
Truy xuất có giúp phát hiện hàng giả không?
Gián tiếp. Dữ liệu quét và dữ liệu phân phối có thể cho thấy dấu hiệu bất thường, nhưng truy xuất không được thiết kế để làm việc đó.
Việc nên làm
Trả lời ba câu hỏi ở trên bằng văn bản, mỗi câu một dòng, kèm bằng chứng nếu có. Ba dòng đó thường đủ để quyết định, và đủ để trình bày với ban giám đốc vì sao chọn thứ tự đó.