Bán thực phẩm giả qua 20 gian hàng Shopee, 3 bị cáo lãnh án

Ngày 18.8, Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh xét xử sơ thẩm vụ án buôn bán hàng giả là thực phẩm, tuyên tổng cộng 46 năm tù cho ba bị cáo. Điều đáng chú ý với các doanh nghiệp sản xuất và phân phối không nằm ở mức án, mà ở cách nhóm này vận hành: hàng giả được tổ chức thành một hệ thống bán lẻ trực tuyến hoàn chỉnh, có gian hàng, có đánh giá tốt, có lượt bán.

Hàng giả được "đóng gói" như một thương hiệu thật

Theo cáo trạng, nguyên liệu để làm ra sản phẩm chỉ gồm bột trà xanh, bột mì, viên nhộng rỗng và lọ nhựa mua trên mạng. Số nguyên liệu này được tạo thành viên nang, đóng bao bì và gắn tem nhãn của nhiều thương hiệu khác nhau. Khi khám xét, lực lượng chức năng thu giữ hàng nghìn hộp sản phẩm cùng 2.767 tem nhãn, 1.467 bao bì và nhiều dụng cụ đóng gói.

Phần "thương hiệu" của hàng giả được dựng lên khá bài bản. Nhóm bị cáo lập tổng cộng 20 gian hàng trên sàn thương mại điện tử, dùng sim điện thoại không đăng ký, sao chép hình ảnh và nội dung quảng cáo có sẵn trên mạng, tự tạo bình luận và đánh giá tốt cho sản phẩm. Một bị cáo còn tạo đơn hàng ảo để đẩy lượt bán, khiến gian hàng trông đông khách và đáng tin.

Hồ sơ vụ án cũng cho thấy các sản phẩm ghi nhãn là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, nhưng Cục An toàn thực phẩm không cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố cho những sản phẩm này. Nói cách khác, người mua không có cách nào phân biệt bằng mắt thường, còn hồ sơ pháp lý thì hoàn toàn trống.

Thiệt hại không dừng ở người tiêu dùng

Số tiền thu lợi bất chính được xác định là gần 2,5 tỉ đồng trong khoảng một năm, còn giá trị thực phẩm bị thu giữ hơn 322,7 triệu đồng. Đó là phần đo đếm được. Phần không đo đếm được thuộc về các nhãn hiệu bị mượn tên: khách hàng dùng phải sản phẩm không rõ nguồn gốc nhưng lại quy trách nhiệm cho thương hiệu in trên bao bì.

Với hàng thật, mỗi khiếu nại kiểu này đều tốn chi phí để giải thích, xác minh và khôi phục niềm tin. Khi hàng giả đã có mặt trên sàn với đánh giá đẹp và lượt bán cao, người mua càng khó tin rằng đó là hàng giả, kể cả khi doanh nghiệp lên tiếng.

Chủ thương hiệu không thể chỉ chờ cơ quan chức năng

Vụ án bị phát hiện và xử lý bằng biện pháp tố tụng, nhưng quá trình đó kéo dài. Trong thời gian ấy, nhóm bị cáo còn chuyển hàng đi cất giấu và tiếp tục bán. Bài học rút ra khá rõ: nếu doanh nghiệp không chủ động rà soát thị trường của chính mình, thì người phát hiện hàng giả đầu tiên thường là khách hàng, và thường là sau khi họ đã mất tiền.

Việc chủ động ở đây gồm ba nhóm công việc. Thứ nhất là giám sát kênh trực tuyến: định kỳ tìm kiếm tên sản phẩm trên các sàn, ghi nhận gian hàng lạ, lưu bằng chứng bằng ảnh chụp màn hình có thời gian. Thứ hai là củng cố hồ sơ pháp lý — đăng ký nhãn hiệu, hoàn tất công bố sản phẩm, giữ đầy đủ giấy tờ để có căn cứ yêu cầu gỡ bỏ hoặc trình báo. Thứ ba là làm cho hàng thật dễ kiểm chứng hơn hàng giả, thông qua tem chống giả có mã xác thực đơn nhất và một điểm tra cứu công khai để người mua tự đối chiếu.

Doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc đơn giản nhất: liệt kê những sản phẩm dễ bị làm giả nhất, kiểm tra xem chúng đang được rao bán ở đâu ngoài kênh chính thức, và xác định ai trong nội bộ chịu trách nhiệm theo dõi việc này hằng tháng. VeriTraceVN cung cấp giải pháp tem xác thực và truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ doanh nghiệp thiết lập kênh tra cứu để khách hàng phân biệt hàng chính hãng.

Nguồn: Lập 20 gian hàng Shopee bán thực phẩm giả, 3 bị cáo lãnh 46 năm tù.