Truy xuất vật liệu xây dựng: chống hàng giả trong kênh đại lý
Vật liệu xây dựng đi qua nhiều tầng đại lý trước khi tới công trình, và người quyết định mua thường không phải người dùng cuối. Hai đặc điểm này khiến hàng giả trong ngành khó phát hiện hơn hàng tiêu dùng, và đòi hỏi cách gắn mã, cách kiểm tra khác hẳn.
Truy xuất vật liệu xây dựng đối mặt hai đặc điểm mà ngành hàng tiêu dùng ít gặp. Hàng đi qua nhiều tầng đại lý — tổng đại lý, đại lý cấp một, cửa hàng vật liệu — trước khi tới công trình. Và người quyết định mua thường là thầu hoặc thợ, không phải chủ nhà trả tiền và sống trong công trình đó.
Hai đặc điểm này khiến hàng giả khó bị phát hiện: không ai trong chuỗi có động lực kiểm tra kỹ bằng người dùng cuối, mà người dùng cuối lại không có mặt lúc mua.
Ba kiểu làm giả khiến truy xuất vật liệu xây dựng khó hơn
Đóng bao lại
Xi măng, keo dán gạch, bột trét được đổ ra rồi đóng lại vào bao mang nhãn hiệu khác — thường là nhãn đắt hơn. Bao bì thu gom từ công trình được tái sử dụng.
Pha trộn
Sản phẩm thật được pha thêm vật liệu rẻ hơn, rồi đóng lại vào bao gốc. Bao bì là thật, nhãn là thật, chỉ có thành phần bên trong đã đổi.
Hàng loại hai đi kênh loại một
Gạch ốp lát loại hai — lỗi màu, lỗi kích thước — được bán như loại một trong thùng loại một. Đây không hẳn là hàng giả, nhưng gây thiệt hại tương tự cho thương hiệu.
Gắn mã lên bao và thùng
Bề mặt bao bì trong ngành là thách thức kỹ thuật riêng:
- Bao xi măng, keo, bột — giấy nhiều lớp hoặc bao dệt, bề mặt thô, bám bụi. Mã in trực tiếp trên bao dễ mờ khi vận chuyển. Tem niêm phong dán qua miệng bao vừa mang mã vừa chống đóng bao lại.
- Thùng gạch — carton, bề mặt ổn định hơn. Mã in hoặc dán trên thùng. Nhưng mã trên thùng mất ý nghĩa khi thùng được mở và gạch được bán lẻ từng viên.
- Sản phẩm rời — thép, ống, tấm lợp. Mã khắc hoặc in trực tiếp lên sản phẩm, vì không có bao bì đi kèm tới công trình.
Mỗi loại tem chặn được kiểu làm giả nào — trong đó có tem niêm phong chống đóng bao lại — nằm ở bài các loại tem chống giả: mỗi loại chặn được gì.
Kiểm soát kênh đại lý nhiều tầng
Dữ liệu quan trọng nhất trong ngành này không phải lượt quét của người dùng cuối, mà là hàng đi qua những tầng đại lý nào:
- Gán dải mã theo đại lý khi xuất hàng. Mã phân bổ cho đại lý A mà xuất hiện ở vùng của đại lý B là dấu hiệu hàng đi sai kênh.
- Theo dõi lượt quét tại công trình, nếu có. Thợ hoặc thầu quét khi nhận hàng cho biết hàng tới đâu.
- Đối chiếu sản lượng bán ra theo đại lý với dữ liệu quét. Đại lý bán nhiều mà ít lượt quét tương ứng là điểm cần xem.
Cách phân loại tín hiệu quét lệch vùng nằm ở bài quy trình xử lý mã QR bị quét lặp hoặc quét sai khu vực.
Thợ thi công là người kiểm tra quan trọng nhất
Chủ nhà không có mặt lúc mua và thường không biết phân biệt. Thợ thi công thì cầm từng bao, từng thùng trong tay. Họ là người có cơ hội phát hiện hàng bất thường cao nhất — nếu có lý do để kiểm tra.
Một số doanh nghiệp trong ngành xây dựng chương trình cho thợ: quét mã khi thi công để tích lũy quyền lợi. Cách này tạo ra lượt quét ở đúng điểm cuối chuỗi, và dữ liệu đó cho biết hàng thực sự được dùng ở đâu. Cần lưu ý chương trình như vậy dễ bị lạm dụng bằng cách quét hàng loạt, nên phải có ngưỡng cảnh báo.
Câu hỏi thường gặp
Mã in trên bao xi măng có bền không?
Dễ mờ nếu in trực tiếp lên bề mặt thô và bám bụi. Nên in thử và cho bao đi qua đúng quy trình vận chuyển thật trước khi in đại trà.
Gạch bán lẻ từng viên thì truy xuất thế nào?
Mã trên thùng chỉ truy xuất được tới cấp thùng. Với gạch, thực tế là truy xuất theo lô sản xuất và theo đại lý, không theo từng viên.
Có cần gắn mã cho mọi sản phẩm không?
Nên bắt đầu với dòng sản phẩm bị làm giả nhiều nhất hoặc có giá trị cao nhất, rồi mở rộng.
Việc nên làm
Hỏi đội bán hàng câu này: trong năm qua, đại lý hay thợ nào đã phản ánh về hàng nghi giả hoặc hàng kém chất lượng mang nhãn của mình? Danh sách phản ánh đó cho biết kiểu làm giả nào đang xảy ra và ở vùng nào — là điểm bắt đầu của mọi lớp bảo vệ.