Chọn vật liệu tem theo bề mặt bao bì và điều kiện bảo quản
Một con tem có lớp bảo mật tốt đến đâu cũng vô dụng nếu nó bong khỏi chai lạnh hoặc nhòe trong kho ẩm. Bốn bề mặt bao bì phổ biến, bốn điều kiện bảo quản gây hỏng tem, và cách thử trước khi in đại trà.
Chọn vật liệu tem là bước hay bị quyết định sau cùng, sau khi đã chọn xong lớp bảo mật và thiết kế. Thứ tự đó thường dẫn tới việc phát hiện vấn đề khi lô tem đầu tiên đã in xong — tem bong ở mép chai lạnh, hoặc lớp phủ cào bị nhòe sau hai tuần trong kho.
Bài này không so sánh lớp bảo mật của từng loại tem — phần đó ở bài các loại tem chống giả: mỗi loại chặn được gì. Bài này nói về vật liệu và điều kiện, tức là thứ quyết định con tem còn nguyên vẹn khi tới tay người mua hay không.
Bốn bề mặt và vấn đề riêng của từng loại
Thủy tinh và nhựa cứng
Bề mặt nhẵn, keo bám tốt. Vấn đề nằm ở độ cong: chai nhỏ có đường kính nhỏ khiến tem bị căng ở hai mép và dễ bong dần từ mép lên.
Cách xử lý: giảm chiều rộng tem, hoặc chọn vật liệu mềm hơn có khả năng ôm theo mặt cong. Với chai dưới một mức đường kính nhất định, tem dán vòng quanh thân thường ổn định hơn tem dán một mảng.
Giấy và carton
Bề mặt xốp, hút keo. Tem bám chắc nhưng bóc ra sẽ kéo theo lớp giấy — điều này tốt với tem niêm phong chống bóc chuyển, nhưng gây rắc rối nếu cần bóc tem để dán lại đúng vị trí trong quá trình đóng gói.
Carton sóng còn có vấn đề riêng: bề mặt không phẳng tuyệt đối, tem dán qua rãnh sóng có thể có bọt khí và mép hở.
Màng co và túi mềm
Bề mặt biến dạng khi cầm nắm. Tem cứng dán lên túi mềm sẽ nhăn và có thể tách mép sau vài lần chuyển tay.
Cách xử lý: chọn vật liệu tem có độ giãn tương đương bao bì, và tránh dán ở vùng người ta hay cầm.
Kim loại
Nhẵn và lạnh, keo cần thời gian bám. Tem dán lên lon hoặc hộp thiếc ngay sau khi ra khỏi dây chuyền lạnh thường bám kém hơn tem dán sau khi sản phẩm về nhiệt độ phòng.
Bốn điều kiện bảo quản gây hỏng tem
Lạnh và đọng nước
Đây là điều kiện khắc nghiệt nhất. Sản phẩm để trong kho lạnh rồi mang ra ngoài sẽ đọng nước trên bề mặt, và lớp nước này len vào mép tem.
Với hàng chuỗi lạnh, cần loại keo dành riêng cho môi trường lạnh, và nên dán tem trước khi đưa vào kho lạnh chứ không phải sau.
Ẩm cao
Kho không điều hòa trong mùa nồm làm giấy tem hút ẩm, mực nhòe, và lớp phủ cào có thể mềm ra. Nếu sản phẩm đi qua kho như vậy, cần vật liệu chống ẩm hoặc lớp phủ bảo vệ bề mặt.
Nhiệt độ cao
Xe container đỗ ngoài trời trong ngày nắng có thể rất nóng. Nhiệt làm keo chảy nhẹ khiến tem xê dịch, và với tem nhiệt thì có thể kích hoạt nhầm — tem đổi màu như đã bị kiểm dù chưa ai chạm vào.
Đây là lý do tem nhiệt không phù hợp với hàng vận chuyển đường dài trong điều kiện không kiểm soát nhiệt độ.
Ma sát khi vận chuyển
Sản phẩm cọ vào nhau trong thùng làm mờ mặt tem, đặc biệt với tem có lớp phủ cào hoặc mực in trên bề mặt. Sau vài trăm cây số, mã có thể không còn quét được.
Cách xử lý: đặt tem ở vị trí ít cọ xát, hoặc thêm lớp phủ bảo vệ. Chất lượng in và điều kiện đọc mã là yếu tố quyết định — mã không quét được thì toàn bộ lớp dữ liệu phía sau vô dụng.
Ba bước thử để chọn vật liệu tem trước khi in đại trà
Toàn bộ phần trên có thể bỏ qua nếu làm đúng ba bước này, vì thử thật cho câu trả lời chắc chắn hơn mọi bảng so sánh.
- In thử trên đúng chất liệu bao bì thương phẩm. Không thử trên giấy mẫu hay trên bao bì cũ khác lô. Chất liệu khác nhau cho kết quả khác nhau.
- Chạy qua đúng điều kiện thật. Để mẫu trong kho lạnh vài ngày nếu hàng đi kho lạnh, để trong xe đỗ ngoài trời một buổi trưa nếu hàng vận chuyển đường dài, xóc trong thùng nếu hàng đi xa.
- Quét thử bằng nhiều dòng điện thoại. Camera khác nhau đọc mã khác nhau, nhất là trên bề mặt bóng hoặc nền tối. Thử ít nhất ba máy, trong đó có một máy đời cũ.
Ba bước này mất khoảng một tuần và chi phí không đáng kể so với một lô tem in hỏng.
Ghi lại thông số đã chọn
Sau khi chốt vật liệu, ghi lại thông số vào hồ sơ đặt tem: loại vật liệu, loại keo, kích thước, vị trí dán, và điều kiện đã thử. Ba lý do:
- Lô sau đặt lại đúng thông số, không phải thử lại từ đầu.
- Khi có khiếu nại về tem bong hay mờ, có căn cứ để xác định nguyên nhân.
- Khi cần giám định, thông số vật liệu là một trong những đặc điểm để đối chiếu.
Cách tổ chức hồ sơ này nằm ở bài quản lý vòng đời tem từ đặt in, bàn giao, kích hoạt đến hủy.
Câu hỏi thường gặp
Vật liệu đắt hơn có bền hơn không?
Không hẳn. Bền hay không phụ thuộc sự phù hợp giữa vật liệu, keo và điều kiện thực tế. Một loại tem rất tốt cho bao bì giấy có thể kém trên chai lạnh.
Có nên dùng một loại tem cho mọi sản phẩm không?
Gọn về quản lý nhưng thường không tối ưu. Nếu danh mục có cả hàng khô và hàng lạnh, hai nhóm này cần vật liệu khác nhau.
Tem bong sau khi giao cho khách thì xử lý thế nào?
Trước hết xác định bong do vật liệu hay do dán sai quy cách — hai nguyên nhân có cách khắc phục khác nhau. Ghi nhận số lượng và lô bị ảnh hưởng để đối chiếu với dữ liệu sản xuất.
Dán tem bằng tay hay bằng máy?
Máy cho lực ép đều và vị trí nhất quán, nên bám tốt hơn. Dán tay chấp nhận được với sản lượng nhỏ, nhưng cần hướng dẫn về lực ép và thời gian giữ.
Việc nên làm trước khi đặt in
Viết ra ba dòng: tem dán lên bề mặt gì, sản phẩm đi qua những điều kiện nhiệt độ và độ ẩm nào, và mất bao lâu từ lúc dán tem tới lúc tới tay người mua. Ba dòng đó loại bỏ phần lớn lựa chọn không phù hợp trước khi cần tới bất kỳ bảng so sánh nào.